Πέμπτη, 4 Φεβρουαρίου 2010

ΙΑΚΩΒΟΣ ΜΟΝΤΑΝΑΡΗΣ--βιογραφία και τραγούδια...



ΙΑΚΩΒΟΣ ΜΟΝΤΑΝΑΡΗΣ (συνθέτης, μουσικός, οργανοπαίκτης)
ΑΘΗΝΑ 1893-ΑΘΗΝΑ 1965
Εξέχουσα μουσική προσωπικότητα του ελληνικού τραγουδιού, ο Ιάκωβος Μοντανάρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1893. Ήταν ένα απο τα τρία παιδιά του Πέτρου και της Αγγελικής Μοντανάρη. Αδελφός του ο Γιώργος και αδελφή του η Λέλα. Ο πατέρας του -ιταλικής καταγωγής- ήταν ξυλουργός και παραμένει αδιευκρίνιστο πότε και για ποιούς λόγους εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, ο ίδιος ή κάποιοι πρόγονοί του. Αν και δεν υπάρχουν, ακόμη, στοιχεία για την παιδική και νεανική ζωή του Ιάκωβου Μοντανάρη, είναι βέβαιον ότι ο πατέρας του προσπάθησε να σπουδάσει τον ίδιο, τον αδελφό και την αδελφή του. Η Λέλα τέλειωσε το γαλλικό Γυμνάσιο θηλέων (Saint Joseuf) και έγινε καθηγήτρια της γαλλικής γλώσσας. Εργάστηκε και σε σπίτια μελών της ανώτερης κοινωνίας των Αθηνών, διδάσκοντας γαλλικά στα παιδιά τους και απέκτησε πολλές γνωριμίες. Με δική της παρέμβαση σε υψηλότατο στέλεχος της Εθνικής Τράπεζας, προσελήφθη ο αδελφός της Ιάκωβος ως κλητήρας, καταρχήν, στα τέλη της δεκαετίας του 1910, ίσως και ενωρίτερα. Τη θέση του αυτή διετήρησε μέχρι τα χρόνια της κατοχής, οπότε συνταξιοδοτήθηκε πρόωρα. Με τη μουσική ασχολήθηκε απο μικρός, μαθαίνοντας κατ' αρχήν κιθάρα και μετά σαντούρι. Πρέπει να μετείχε σε αυτοσχέδιες κομπανίες πολύ πριν απο τη Μικρασιατική καταστροφή και των ερχομό των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, αφού το 1920, όντας γνωστός μουσικός και παίζοντας με την κομπανία του στην "Μπυραρία της Μαριγώς", στο Γκαζοχώρι, γνωρίστηκε με την αδελφή της ιδιοκτήτριας, την Ελευθερία Ρόζη την οποία νυμφεύθηκε το 1921. Στην δεκαετία του 1920, γνωρίστηκε με τους σπουδαίους Μικρασιάτες μουσικούς και τραγουδιστές, έπαιξε μαζί τους σε διάφορα σχήματα και με τη συνεργασία του αυτή διεύρυνε το πεδίο των μουσικών του γνώσεων σε θέματα κλιμάκων, ρυθμών και μελοποιίας της ανατολικής μουσικής. Στέκι γνωριμίας με τους Μικρασιάτες -εκτός απο το γνωστό καφενείο των μουσικών "Η Μικρά Ασία", στην οδό Αθηνάς 33 - ήταν και το μεγάλο καφενείο στη γωνία Χαροκόπου και Θησέως στην Καλλιθέα. Ο Ιάκωβος Μοντανάρης πρέπει να ξεκίνησε την συνθετική του σταδιοδρομία γράφοντας τραγούδια ελαφρού ύφους στο δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1920 , όπως αποδεικνύεται απο παρτιτούρες που έχουν βρεθεί. Όμως, μέχρι το 1931, δεν φαίνεται να έχουν περάσει στην δισκογραφία της εποχής τέτοια τραγούδια του. Ίσως λοιπόν να παρέμενε ένας άγνωστος μουσικοσυνθέτης και εκτελεστής αν δεν συνέβαινε-- στις 6 προς 7 Ιανουαρίου του 1931--το γεγονός της άγριας δολοφονίας του νεαρού εργολάβου Αθανασόπουλου. Το περίφημο πλέον, τραγούδι του, "Κακούργα πεθερά", που απεικόνισε όλες τις λεπτομέρειες του φοβερού αυτού εγκλήματος σε δώδεκα τετράστιχα, έγινε ο πρώτος του δίσκος, με πέντε ταυτόχρονες εκτελέσεις απο τους σπουδαιότερους τραγουδιστές της εποχής και πραγματοποίησε ένα ρεκόρ πωλήσεων, που διατηρήθηκε σ' όλη την περίοδο της δισκογραφίας των 78 στροφων, επί τριάντα χρόνια. Λέγεται --χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί πλήρως-- ότι οι πωλήσεις έφτασαν στις 90.000 δίσκους, όταν δεν υπήρχαν στην Ελλάδα πάνω απο χίλια γραμμόφωνα. Η ιστορία του Αθανασόπουλου κυκλοφόρησε και σε λαικά φυλλάδια και ακόμα και σήμερα, οι παλαιότεροι θυμούνται τις εντυπώσεις που είχε προκαλέσει το έγκλημα αυτό. Είναι φανερό ότι η ζωή του δημιουργού της "Κακούργας πεθεράς" άλλαξε ριζικά, αφού οι οικονομικές απολαυές απο τέτοιες μεγάλες πωλήσεις μετέθεσαν σε άλλη οικονομική στάθμη τον Ιάκωβο Μοντανάρη. Ακολούθησε μια περίοδος διασημότητος, με συνετεύξεις στον τύπο της εποχής και εμφανίσεις στα καλύτερα κέντρα με τους μεγάλους τραγουδιστές της εποχής, εκ των οποίων οι περισσότεροι είχαν καταγωγή απο τη Μικρά Ασία. Η δισκογραφική του παραγωγή, αν και μικρή, παραμένει εντυπωσιακή για την υψηλή ποιότητα των τραγουδιών του και τις επιτυχείς επιλογές φωνών. Όλοι σχεδόν οι μεγάλοι τραγουδιστές του ρεμπέτικου, τραγούδησαν τα λίγα, απο ένα πλήθος τραγουδιών του--που παρέμειναν ανέκδοτα-- τα οποία πέρασαν σε δίσκους 78 στροφών, μεταξύ 1931 και 1937. Αναφέρουμε τους πιο σημαντικούς συνεργάτες του: Kώστας Νούρος, Κώστας Ρούκουνας, Μαρίκα Πολίτισσα, Ρόζα Εσκενάζυ, Στελλάκης Περπινιάδης, Αντώνης Νταλγκάς, Μήτσος Ατραίδης, Γεωργία Μηττάκη, Ζαχαρίας Κασιμάτης, Γιώργος Κάβουρας κά. Μέχρι στιγμής έχουν βρεθεί στη δισκογραφία 26 τραγούδια του, εκ των οποίων τα τρία ελαφρού ύφους (τα δύο τα τραγουδά ο εξαίρετος Άλκης Παγώνης) και 23 ρεμπέτικα, μεταξύ των οποίων και πολλά χασικλίδικα. Εκτός απο την "Κακούργα πεθερά" που εμφανίζεται σε πέντε εκτελέσεις, υπάρχουν επτά ακόμα τραγούδια του σε διπλές εκτελέσεις. Παραμένει εντυπωσιακό το γεγονός--και ταυτόχρονα μια πρόσθετη απόδειξη του ταλέντου και της μουσικής ευρυγνωσίας-- των ποικίλων ρυθμών αλλά και των διαφορετικών ορχηστρικών μορφών που αναγνωρίζονται στα τραγούδια του. Η δισκογραφική του παρουσία σταματά το 1937 και συμπίπτει με την εφαρμογή της μεταξικής λογοκρισίας στο τραγούδι. Είναι άγνωστο, αν σχετίζεται η διακοπή με το γεγονός αυτό. Με τα χρήματα και τις πωλήσεις των δίσκων του--κυρίως της "Κακούργας πεθεράς"-- αγόρασε ένα οικόπεδο στην οδό Λεοντίου 21 και Φρειδερίκου Σμίθ 44, στη Λεωφόρο Συγγρού, όπου έχτισε το σπίτι του. Εκεί έζησε μέχρι το 1961-62, οπότε το έδωσε αντιπαροχή. Μεταξύ 1962--'64 έζησε στο πατρικό σπίτι της γυναίκας του στη Μάνδρα Αττικής, για να επανέλθει στην πολυκατοικία, πλέον, της οδού Λεοντίου 21 το 1964. Αν και μεταπολεμικά έγραψε πολλά τραγούδια και έπαιξε σε γιορτές, γάμους και βαφτίσια, δεν επανήλθε στη δισκογραφία, ούτε στο πάλκο. Ένας απο τους διασημότερους μαθητές του ήταν ο Νίκος Γούναρης, τον οποίον έμαθε κιθάρα, επειδή διατηρούσε ιδιαίτερα φιλικές σχέσεις με τον πατέρα του. Ήταν ιδιαίτερα ευχάριστος τύπος, χιουμορίστας, με ιδιαίτερα αυστηρές οικογενειακές αρχές. Τραγουδούσε υπέροχα και ασχολήθηκε πολύ, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο, με το ψάρεμα, κατεβαίνοντας συχνά στην Ελευσίνα. Δεν άφησε απογόνους. Μετά τον θάνατό του η γυναίκα του Ελευθερία παρέμεινε στο σπίτι της οδού Λεοντίου 21, μέχρι το θάνατό της το 1984, με τη φροντίδα των δύο ανηψιών της, απο την αδελφή της Αγαθή, του Σταύρου και της Αναστασίας. Το 1972 δέχτηκε την επίσκεψη του δημοσιογράφου Κώστα Βούλγαρη, με τον Ηλία Πετρόπουλο, που τους έδωσε πληροφορίες και υλικά για μία συνέτευξη, η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Νέα Πολιτεία". Στη δεκαετία του 1970 ο ερευνητής του ρεμπέτικου Τάσος Σχορέλης συγκέντρωσε στοιχεία απο τους συναδέλφους του συνθέτη, Κώστα Ρούκουνα, Ρόζα Εσκενάζυ και Γιάννη Σούλη, τα οποία συμπεριέλαβε στο βιογραφικό του συνθέτη στη "Ρεμπέτικη ανθολογία" του. Η αδελφή του Λέλα πέθανε στην δεκαετία του 1960 χωρίς να αφήσει απογόνους. Ο αδελφός του Γιώργος, πέθανε στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, αφήνοντας δύο παιδιά, την Αγγελική, που ζει στην Γερμανία και τον Σπύρο. Απο την οικογένεια της γυναίκας του, που είχε έξη ακόμα αδέλφια και αδελφές, ζει η μικρότερη αδελφή Αγαθή (γεννήθηκε το 1910) και πάνω απο δέκα ανήψια της.
ΑΘΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟΣ 2000
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΥΝΑΔΗΣ











Δεν υπάρχουν σχόλια: