Τρίτη, 26 Απριλίου 2011

Δημήτρης Σέμσης ή Σαλονικιός....

Δημήτρης Σέμσης ή Σαλονικιός      (Παν. Κουνάδης - Αρχείο Ελληνικής Δισκογραφίας)
Στρώμνιτσα, Νοτιοσλαβίας 1881 (;) -Αθήνα 13.1.1950
Οργανοπαίκτης, συνθέτης, μαέστρος, στιχουργός

Κορυφαίος βιολιστής, που μαζί με τον, εκ Σμύρνης, Ιωάννη Δραγάτση ή Ογδοντάκη απετέλεσαν για δεκάδες χρόνια ένα ανεπανάληπτο δίδυμο βιρτουόζων του δύσκολου αυτού μουσικού οργάνου. Σήμερα είναι πλέον βέβαιον ότι ο Δημήτρης Σέμσης, ήταν το καλύτερο βιολί των Βαλκανίων και της ευρύτερης περιοχής της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι γρήγορα θα αποδειχθεί ότι αποτελεί μία από τις σημαντικώτερες παρουσίες στον παγκόσμιο χώρο του οργάνου αυτού.
Οι μέχρι τώρα πληροφορίες μας μεταφέρουν ότι και ο παππούς του, ήταν επίσης διάσημος βιολιστής, που μεταβίβαζε πείρα και γνώσεις στον πατέρα του Μιχάλη, ο οποίος ασκούσε παράλληλα και το επάγγελμα του κατασκευαστή μουσικών οργάνων και συγκεκριμένα βιολιών. Μάλιστα το πρώτο βιολί με το οποίο ξεκίνησε ο μικρός Δημήτρης Σέμσης, ήταν κατασκευασμένο από τον πατέρα του.
Αυτά συμβαίνουν στην πόλη Στρώμνιτσα (ελληνικά) ή Στρούμιτσα (σλαύικα) της Βόρειας Μακεδονίας στα μέσα του 19ου αιώνα. Η περιοχή αποτελούσε τότε επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η Στρώμνιτσα ελληνοκρατείται αφού  (σύμφωνα με τις πληροφορίες που μας μεταφέρει η Δανή καθηγήτρια Lisbet Torp στο βιβλίο της για τον Δημήτρη Σέμση από το βιβλίο του Αθανάσιου Αγγελόπουλου "Βόρειος Μακεδονία, ο Ελληνισμός της Στρωμνίτσης) από τους 10.000 περίπου κατοίκους, οι 6.000 ήταν χριστιανοί (οι περισσότεροι Έλληνες) οι 3.000 μουσουλμάνοι και 600 ήταν Εβραίοι. Οι κάτοικοι ασχολούνταν κυρίως με τη γεωργία και παρήγον βαμβάκι, σιτηρά, ρύζι, σουσάμι, καπνό, καθώς και προιόντα από την καλλιέργεια της μήκωνος της υπνοφόρου και της ινδικής κανάβεως. Παραμένει άγνωστο για ποια αιτία, κάτω από ποιες ιστορικές συγκυρίες και πότε εγκαταστάθηκε η οικογένεια Σέμση στην Στρώμνιτσα ή εάν οι ρίζες της ήταν πάντοτε εκεί. Πάντως το γεγονός ότι και ο παππούς του Δημήτρη Σέμση -που έζησε εκεί- ήταν βιολιστής, σημαίνει ότι η οικογένεια βρισκόταν τουλάχιστον από τις αρχές του 19ου αιώνα.
Οι Έλληνες στην Στρώμνιτσα και λόγω του ότι αποτελούσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού, αλλά και λόγω της έντονης δραστηριότητάς τους, έλεγχαν την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της περιοχής. Εκπαιδευτικά ιδρύματα διασφάλιζαν γνώσεις για τη νεολαία, ενώ η θρησκευτική ζωή των χριστιανών της πόλης περιεστρέφετο γύρω από τον λαμπρό ναό του Αγίου Δημητρίου που δέσποζε στην πόλη. Η οικογένεια του Σέμση πρέπει να ανήκε στην πλέον ευκατάστατη ομάδα των Ελλήνων της περιοχής.
Ο Μιχάλης Σέμσης, μετά το γάμο του με την επίσης Ελληνίδα Ελένη  ή μπάμπα-Λένκα γέννησαν πολλά παιδιά, από τα οποία έζησαν μόνο τρία, λόγω της παιδικής θνησιμότητας την εποχή εκείνη.
Πρώτη η Μαργιώνκα, δεύτερος ο Δημήτρης και τρίτη η Ευαγγελία. Και τα τρία παιδιά παρακολουθούσαν τα ελληνικά σχολεία και έμαθαν να μιλούν και να γράφουν άριστα ελληνικά. Επί πλέον ο μικρός Δημήτρης, μπήκε από έξη ετών κάτω από τη μουσική καθοδήγηση του πατέρα του, ο οποίος όχι μόνο του έμαθε να παίζει βιολί, αλλά του μετέδωσε γρήγορα και γνώσεις πάνω στη μουσική σημειογραφία.
Αν και ο χρόνος γεννήσεώς του "παίζεται" μεταξύ 1881 και 1883, είναι πιθανότερη η εκδοχή του 1881. Κι αυτό διότι υπολογίζεται ότι ήταν 14 ή 15 χρόνων , δηλ. το 1896, όταν κάποιο μεγάλο τσίρκο από ευρωπαική χώρα έδωσε παραστάσεις στην Στρώμνιτσα. Για τις ανάγκες των παραστάσεων χρειάστηκαν ένα βιολιστή που να ξέρει να διαβάζει παρτιτούρες. Έτσι από τη χρονιά αυτή και σε τόσο μικρή ηλικία αρχίζει η μεγάλη  μουσική περιπέτεια του νεαρού βιολιστή, που έμελλε να εξελιχθεί σε ένα κομβικό πρόσωπο για τη λαική μουσική της Ελλάδος, αλλά ταυτόχρονα και η διείσδυση των νεωτέρων μελών της οικογένειάς του στη μουσική ζωή της χώρας μας, να αποτελεί  σήμερα πρόκληση για έρευνα και μελέτη.




(Ο Μήτσος Σέμσης (βιολί), ο Αγάπιος Τομπούλης (ταμπούρ) και η τότε διάσημη τραγουδίστρια Ρόζα Εσκενάζι (ντέφι), όταν τραγουδούσαν στον Ταϋγετο της οδού Δώρου, το 1932)










Από την Στρώμνιτσα ακολούθησε την πορεία των παραστάσεων με το τσίρκο σε δεκάδες μικρές και μεγάλες πόλεις των γύρω χωρών και της Μικράς Ασίας: Βελιγράδι, Βουκουρέστι, Σόφια, Κωστάντζα, Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινούπολη και αλλού είναι μερικοί από τους σταθμούς μιας μακράς περιοδείας, που κράτησε περίπου μέχρι το 1903. Όμως κάποια στιγμή, η μεγάλη κούραση και οι ταλαιπωρίες από τις συνεχείς μετακινήσεις, σε συνδυασμό με το νεαρό της ηλικίας του τον έκαναν να αποφασίσει τη διακοπή αυτού του τρόπου ζωής. Σε αυτό συνέβαλε και η τεράστια εμπειρία που είχε αποκτήσει , αλλά και η όλο και μεγαλύτερη φήμη που αποκτούσε από τις ατελείωτες εμφανίσεις του.
Πήρε λοιπόν την απόφαση να εγκατασταθεί στη μεγάλη -και σκλαβωμένη- πρωτεύουσα του Ελληνισμού, την Κωνσταντινούπολη. Εκεί γρήγορα το όνομά του έγινε συνώνυμο με αυτό του καλύτερου βιολιστή. Εκτός από τα μέλη της ελληνικής κοινωνικής ζωής της Πόλης, μάγεψε τους Τούρκους, τους Αρμένιους κ.ά., μέχρι που έφτασε να παίζει και για τον Σουλτάνο Αβδούλ Χαμήτ. Μάλιστα, όπως περιγράφουν τα μέλη της οικογένειάς του, ο Σουλτάνος του επέτρεψε να παίξει για το χαρέμι του, χωρίς οι γυναίκες να φορούν τον παραδοσιακό φερετζέ.
Με βάση την Κωνσταντινούπολη, οργάνωσε πλήθος από περιοδείες και ταξίδια, μέσα και έξω από τα όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εκτός από τις μεγάλες πόλεις της Μικράς Ασίας με ελληνικό πληθυσμό, όπως τη Σμύρνη, ταξίδεψε στην Συρία, στην Παλαιστίνη, στην Αίγυπτο, όπου έπαιζε στα καλύτερα κέντρα του Καίρου και της Αλεξάνδρειας. Συνέχισε στο Σουδάν, στην Αβυσσηνία, και αλλού, παίζοντας κυρίως, στις μεγάλες παροικίες των Ελλήνων. Προς την Ανατολή ξεπερνά τα όρια της Αυτοκρατορίας, φθάνοντας μέχρι την Περσία.













Δεν υπάρχουν σχόλια: